Corría o ano 1960 cando Manuel, Manolo de Cristovo, deu as súas primeiras puntadas na xastrería que José Santos tiña en San Cosme. Quen lle ía dicir a aquel rapaz de 13 anos que acabaría adicando a súa vida a aquel oficio. O aprendiz de xastre marchou para A Coruña, onde comezou a traballar de camareiro. A cidade contaba entón con moitas xastrerías; só na Rúa San Andrés había 22. A escasos minutos do Siete Puertas, onde servía Manuel, estaba o taller de Luis Blanco, cliente habitual do bar. O oficio volveu a cruzarse co rapaz de Brandomil, que comezou a traballar na xastrería de Luis.
A volta de Manuel á casa familiar, no concello de Zas, marcou o inicio da súa aventura en solitario. Os tecidos chegaban á aldea dende Sabadell, epicentro téxtil da Península. Un dos fabricantes, Textil Riba, soubo ver o talento do mozo e ofreceulle unha bolsa para aprender con mestres do gremio na Academia de Xastrería «La Confianza», en Barcelona. Era o verán de 1971.
Á volta de Cataluña, Manuel continuou exercendo o oficio na casa familiar. Ata que en 1978 casou con Cecilia de Gavín, veciña da parroquia Alborés, no concello de Mazaricos. Cecilia e Manuel establecéronse en Santa Comba, onde comezaron a traballar xuntos. A Xastrería M. Ramos abriu as súas portas na Avenida Antonio Tomé a mediados dos 80, onde permanecería ata o seu peche.
Entre os fíos, botóns, cintas, retallos, agullas e alfinetes, atopamos dúas Refrey industriais, as auténticas protagonistas do taller. Estas máquinas de coser, producidas na fábrica de Bouzas, acompañaron a Cecilia e Manuel durante miles de horas de traballo. A de Manuel, con máis de 50 anos de costuras, é do ano 1973. Cecilia, que tivo primeiro unha Alfa, mercou a súa Refrey nos 90.
Pola xastrería pasaban viaxantes das fábricas textís de Sabadell, pero tamén comerciais de camiserías de Madrid e distintos puntos de Galicia, como Geyfe, AGE ou Orens. Outros provedores distribuían ferramentas e materiais de xastrería, como Augusto en Ourense ou Las Fábricas na Coruña. As entreteas viñan de Franquesa e as fiaturas de Reynés, que tamén se encargaba das cinturillas e etiquetas personalizadas. Os catálogos das distribuidoras incluían produtos procedentes de toda Europa: os fíos Gütermann de Alemaña, as pranchas Fratelli Casoli de Italia, ou as tesoiras Nogent de Francia.
Na tempada de verán, coa axenda chea de celebracións, a xornada prolongábase ata ben entrada a noite. Un pantalón requería un día enteiro de traballo e para un traxe eran necesarias unhas 48 horas. Se sumamos probas e axustes, o proceso podía estenderse semanas. Para un traxe facían falta uns tres metros de tea, ao que había que sumar forro, ombreiras, botóns, entretea…
No 22º Congreso Mundial de Mestres Xastres, celebrado en Barcelona, anunciábase a crise na profesión: dos máis de 14.000 xastres censados en España en 1967 pasábase aos 5.350 en 1987. Aí estaba Manuel Ramos, que xunto a Cecilia Silva chegou a facer 500 pantalóns nun só ano. Era o final dun século pero tamén o peche dunha era para o oficio. O declive das xastrerías, anunciado a finais dos 80, agudizouse no século XXI, cunha sociedade de consumo arrastrada cara a cultura da inmediatez. A xastrería M. Ramos sobreviviu ata o peche por xubilación no ano 2019. O taller de Cecilia e Manuel contou cun bo número de clientes habituais, que podía facer tres ou catro pantalóns ao ano, moitas veces encargados con meses de antelación.